Bà E.A.Guxeva, Hiệu trưởng trường 863 đích thân dẫn đoàn đi thăm toàn bộ cơ sở và giới thiệu tỉ mỉ từng hoạt động của trường trong những năm qua. Bà đặc biệt nhấn mạnh đến tình đoàn kết hữu nghị với VN.

Đây là một thực tế khiến chúng ta phải suy ngẫm, bởi các thế hệ học trò VN hiện nay theo chúng tôi được biết, có khá nhiều em hiểu biết rất “lơ mơ” về lịch sử VN, đến nỗi đã có không ít điểm “O”(?) to tướng trong kì thi tốt nghiệp vừa qua. Thật là đáng buồn và hổ thẹn. “Dân ta phải biết sử ta” - lời dạy đó của Chủ tịch Hồ Chí Minh, chúng tôi - những người con xa Tổ quốc đã bao nhiêu năm vẫn luôn ghi nhớ.

Nhưng chúng tôi đã thực sự xúc động bất ngờ đến rơi nước mắt khi bước chân vào một góc phòng truyền thống khác trên tầng 2, ngỡ ngàng chiêm ngưỡng những hình ảnh hết sức thân thương về đất nước và người dân VN. Có một số ảnh màu, nhưng ảnh trắng đen vẫn là chủ đạo, về những cuộc chiến anh dũng chống ngoại xâm của dân tộc ta suốt từ thời kì phong kiến đến những năm đầu thế kỉ 20. Tiếp đó là những hình ảnh sống động về công cuộc xây dựng và kiến thiết đất nước VN thời hiện đại. Những lá cờ luân lưu, ảnh các lãnh tụ, huân huy chương, kỉ niệm chương, vật kỉ niệm, sách báo, đĩa hát, nhạc VN…được sắp xếp sinh động.

Chúng tôi được biết, phòng truyền thống đặc biệt này của trường đã có từ những năm 70 – khi đội ngũ giáo viên của trường dành rất nhiều tâm huyết cho VN và đã được duy trì cho đến tận hôm nay. Ngoài ra trường 863 Mátxcơva còn có mối quan hệ giao lưu với trường Trưng Vương, Hà Nội từ những năm 80 và hiện đang tiếp tục nối lại truyền thống quý báu này. Qua mô hình trên, chúng tôi mong các trường của VN hãy cùng phối hợp với các trường phía bạn Nga xây dựng mối nhân duyên nhiều hơn nữa với nhau, điều đó rất tốt cho các thế hệ học sinh của cả đôi bên.

“Ở trường cô dạy em như thế!”

Đây là lời của một bài hát Nga quen thuộc của các trẻ em học sinh Nga qua bao thế hệ, mà những người lớn chúng tôi đến từ VN chúng tôi cũng vẫn rất thích. Còn có một điều làm đoàn VN chúng tôi có mặt trong buổi tiếp đón không khỏi ngạc nhiên, đó là chỉ thấy toàn các cô giáo chứ chẳng thấy bóng dáng một thầy giáo nào.

Tôi đem thắc mắc này hỏi nhỏ cậu con trai đang học lớp 10 của 1 trường Nga ở Mát, thì nó cười: “Ba ơi, ở trường con cũng chỉ có…2 thầy giáo thôi!” Ra là vậy. Phải chăng ngành giáo dục ở Nga bây giờ hiếm hoi các đấng nam nhi vậy sao, hay họ không thích môi trường sư phạm?

Dù sao thì chúng tôi cũng rất mừng thấy các cô giáo Nga vẫn như thời xưa khi chúng tôi vừa chân ướt chân ráo tới xứ bạch dương này – ai cũng lịch thiệp, duyên dáng, tỏ ra am hiểu sâu sắc về lĩnh vực mình giảng dạy.

Đồng thời có một điều nữa khiến chúng tôi thích thú, đó là nhận thấy học sinh Nga rất ngoan ngoãn, lễ phép. Các em tỏ ra lễ độ nhưng cũng rất tự nhiên khi tiếp đón khách đến thăm trường. Ở ngoài đường phố cũng vậy, đâu đâu chúng tôi cũng dễ dàng bắt gặp những nét đẹp dễ thương này ở các cháu học sinh Nga. Phong cách Nga thì đúng rồi, nhưng cũng phải kể tới công sức của ngành giáo dục và sự kết hợp rất tốt trong lĩnh vực này giữa nhà trường, xã hội với gia đình.

Có một chi tiết nhỏ thú vị là ngoài các nhà báo VN có mặt tại buổi gặp mặt, rất dễ nhận ra bóng dáng “độc” của một nhà báo ảnh nhí cây  nhà lá vườn của trường 863. Cậu thao tác chiếc máy ảnh Nhật cứ nhoay nhoáy, trông rất chuyên nghiệp.

Cận cảnh những học sinh Nga ngoan ngoãn, lễ độ như vậy, chúng tôi không khỏi chạnh lòng khi nghĩ tới một bộ phận học sinh ở VN ta bây giờ tại sao có những hành vi kì quặc nếu không nói là đi quá xa với lứa tuổi học trò trong cư xử với bạn bè cũng như ngoài xã hội? Dĩ nhiên chúng tôi biết  đó chỉ là những hiện tượng thiểu số. Nhưng là người lớn sao chúng ta không đau xót trước hiện tượng có những học sinh, nhất là  học sinh nữ, lại hành xử với bạn theo kiểu xã hội đen (thể hiện qua những clip tung trên mạng gần đây).

Thế hệ chúng tôi vào những năm 60, 70…khi còn ngồi trên ghế nhà trường phổ thông khác hẳn bây giờ. Quan hệ thầy trò một mực tôn kính “tôn sư trọng đạo”. Thậm chí thầy cô coi học trò như con em và ngược lại học trò kính trọng thầy cô như cha mẹ.

Phải chăng ngành giáo dục VN đang có những “vấn đề” hết sức nhạy cảm? Đây là trách nhiệm chung của toàn xã hội từ các cấp chính quyền nhà nước, tới báo chí truyền thông chứ không riêng gì nhà trường và gia đình. Chúng tôi cũng cho rằng đây là một điều hết sức hệ trọng, cần được quan tâm đúng mức hơn.

Cũng có một thực tế khác an ủi chúng tôi là hiện nay các học sinh con em người VN đang sinh sống và học tập tại Nga đều khá ngoan và học giỏi. Chúng ta cần kịp thời động viên và uốn nắn các cháu kĩ càng hơn, nhằm hướng thiện cho chúng trở thành những con người có ích cho nước nhà sau này.

Riêng với học sinh ở trong nước, chúng tôi rất mong các thầy cô và gia đình, xã hội làm sao dạy được cho các em nhiều hơn về lòng vị tha, về tình yêu quê hương đất nước. Nhất là trước hết phải biết yêu thương chính những người thân trong gia đình cũng như tình cảm với thầy cô, bạn bè…Và muốn vậy, theo chúng tôi, có một điều quan trọng là phải làm sao để các em thực sự cầu thị, ham học hỏi về lịch sử nước nhà!

Võ Hoài Nam (từ Mátxcơva)